Regionalne Centra Konserwatorsko-Magazynowe - badanie potrzeb związanych z zewnętrzną przestrzenią do przechowywania zbiorów muzealnych
Cele badania
W ramach przedsięwzięcia „Regionalne Centra Konserwatorsko-Magazynowe: badanie potrzeb instytucji kultury”, dofinansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy – Inwestycja A2.5.1, zrealizowane zostały kompleksowe badanie jakościowe i ilościowe, których celem była rzetelna diagnoza zapotrzebowania na zewnętrzne przestrzenie magazynowe dla zbiorów muzealnych.
Projekt koncentrował się na instytucjach kultury z województw śląskiego i małopolskiego, analizując zarówno skalę potrzeb magazynowych, jak i oczekiwane standardy techniczne oraz konserwatorskie, niezbędne do bezpiecznego przechowywania i ochrony dziedzictwa kulturowego.
Badanie zrealizowane zostało przez firmę SW Research w dwóch uzupełniających się formach:
- zogniskowanych wywiadów grupowych (FGI) z przedstawicielami instytucji kultury, pozwalających na pogłębioną analizę wyzwań i doświadczeń,
- ankiety online, skierowanej do szerokiego grona instytucji, umożliwiającej ilościowe ujęcie potrzeb i trendów.
Efektem przedsięwzięcia jest raport badawczy zawierający diagnozę aktualnych i przyszłych potrzeb oraz konkretne rekomendacje, stanowiące podstawę do opracowania efektywnego i adekwatnego modelu oferty Regionalnych Centrów Konserwatorsko-Magazynowych. Model ten będzie odpowiadał na rzeczywiste potrzeby rynku w zakresie bezpiecznego przechowywania, profesjonalnej konserwacji i długofalowej ochrony zbiorów muzealnych.
To krok w stronę nowoczesnych, systemowych rozwiązań dla instytucji kultury – opartych na danych, dialogu i realnych potrzebach środowiska.
Kluczowe problemy
W przeprowadzonych badaniach udało się naświetlić wiele problemów, z którymi borykają się instytucje kultury. Wśród nich znalazły się:
- Ograniczona przestrzeń na zbiory: Brak miejsca, “upychanie” zbiorów, nieprzystosowanie budynków (piwnice, poddasza), problemy z zabezpieczaniem zbiorów podczas remontów.
- Wysokie koszty i brak odpowiednich magazynów zewnętrznych: Rynek komercyjny nie oferuje magazynów dostosowanych do potrzeb muzeów, wysokie koszty najmu.
- Zróżnicowanie zbiorów: Trudności w przechowywaniu i udostępnianiu różnorodnych obiektów.
- Warunki techniczne i mikroklimat: Trudności w utrzymaniu stabilnych warunków (temperatura, wilgotność), zwłaszcza w adaptowanych budynkach.
- Brak sprzętu i koszty eksploatacji: Brak środków na profesjonalny sprzęt, wysokie koszty energii.
- Ochrona przed zagrożeniami biologicznymi: Problem szkodników i pleśni, potrzeba kwarantanny i dezynfekcji.
- Bezpieczeństwo i dostępność obiektów: Równowaga między dostępem dla badaczy a ochroną przed kradzieżą/zniszczeniem.
- Potencjalna ewakuacja vs. procedury: Nowe regulacje prawne wymagają planów awaryjnych i logistyki transportu.
- Problemy proceduralne przy korzystaniu z magazynów zewnętrznych: Brak jasnych regulacji prawnych, obawy o odpowiedzialność.
- Rosnące koszty i szukanie oszczędności: Wpływ na stan przechowywanych artefaktów.
- Brak strategii i działania doraźne: Brak spójnej strategii magazynowania.
Rozwiązania RCKM
Konserwatorzy i muzealnicy zapoznani z ideą RCKM zostali zachęceni do dyskusji na temat potrzeb i oczekiwań względem centrum konserwatorsko-magazynowego. Wskazywali głównie na:
- Nowoczesne magazyny zbiorów (75% wskazań, 56% jako kluczowe).
- Pracownie konserwacji (69% wskazań, 16% jako kluczowe).
- Laboratoria badań materiałowych i pracownie digitalizacji (po 56% wskazań, 13% i 3% jako kluczowe).
- Przestrzeń szkoleniowa/centrum kompetencji (50% wskazań, 3% jako kluczowe).
- Usługi współdzielone (41% wskazań, 3% jako kluczowe).
- “Visible storage” (31% wskazań, 3% jako kluczowe).
63% badanych popiera ideę utworzenia RCKM w Polsce
Kluczowe elementy RCKM
Badani wskazywali na kluczowość posiadania:
- systemów bezpieczeństwa przeciwpożarowego i antywłamaniowego,
stałej kontroli klimatu z monitoringiem,
specjalistycznych regałów i mebli,
przestrzeni do segregacji i kwarantanny,
strefy załadunku i logistyki
nowoczesnych systemów inwentaryzacyjnych (zautomatyzowane narzędzia ewidencyjne, systemy kodów, rejestr ruchu obiektów)
zaplecza technicznego: pokoju przyjęć/wydawania obiektów, pracowni konserwatorskiej, komory fumigacyjnej, pomieszczenia do impregnacji, specjalistycznych pracowni (stolarska, ślusarska, fotograficzna, lakiernia)
dodatkowego zaplecza dla pracowników i odwiedzających (noclegi, wyżywienie, edukacja, warsztaty)
Raport
Zachęcamy do zapoznania się z całością raportu dotyczącego przeprowadzonych badań. Zapewniamy, że znajdziecie Państwo w nim wiele interesujących i ważnych spostrzeżeń, które mogą stać się inspiracją dla myśli o rozwiązaniu magazynowym swojej instytucji.
Zachęcamy również do kontaktu z naszymi ekspertami.
